Αναζητώντας τα ηχοχρώματα των Βαλκανίων


Αναζητώντας τα ηχοχρώματα των Βαλκανίων Φωτογραφίες: Φώτης Νατσιούλης

    • Τα καταλύματα της παλιάς πόλης είναι μικρά ξενοδοχεία 15-20 δωματίων και κυρίως μικρές πανσιόν με 4-6 δωμάτια.

    • Περιμετρικά της πόλης υπάρχουν και μεγαλύτερες μονάδες, χωρίς ωστόσο το παραδοσιακό χρώμα που προσφέρει η διαμονή εντός της παλιάς πόλης.

    • Οι τιμές κυμαίνονται στα 8-12 ευρώ κατά άτομο την ημέρα, συνήθως χωρίς πρωινό. 

    • Το τοπικό νόμισμα είναι το λέκ, με ισοτιμία 140 λέκια = 1 ευρώ, ενώ ελληνικά γνωρίζουν οι περισσότεροι, κάτι που αποδεικνύεται σωτήριο για τις συνεννοήσεις.

Το οδοιπορικό μιας παρέας μουσικόφιλων στο Φεστιβάλ Μουσικής Αργυροκάστρου

Με περισσότερους από 1200 χορευτές, μουσικούς και πολυφωνιστές από την Αλβανία, την Ελβετία, την Αυστραλία, την Κάτω Ιταλία και αλλού, το Φεστιβάλ Παραδοσιακής Μουσικής Αργυροκάστρου αποτελεί μια μοναδική μουσική εμπειρία καθώς και ένα τόπο συνάντησης εθίμων, κουλτούρας και πολιτισμών. Στο Φρούριο του Αργυροκάστρου λοιπόν έδωσε ραντεβού και μια πολυσυλλεκτική παρέα Λαρισαίων και μη, οι οποίοι, με κοινό όχημα την αγάπη τους για την παραδοσιακή μουσική, επισκέφθηκαν τη γειτονική χώρα προς άγραν μουσικών συγκινήσεων. Φώτης Νατσιούλης, Δέσποινα Αγορογιάννη, Δημήτρης Νάρης, Φωτεινή Τσουλούφη, Τάσος Ζιώγας, Χρήστος Τσιμπούκης & Κώστας Τρικαλιώτης από τη Λάρισα, Ciro Βασιλείου από την Αθήνα, Γιάννης Παπαδιαμάντης από τα Γρεβενά, Βασίλης Νιτσιάκος από τα Γιάννενα και η 27χρονη Βρετανίδα μουσικός Nicki Maher, μοιράζονται μαζί μας τις εμπειρίες τους. 


Ιστορία του Φεστιβάλ

Tο Φεστιβάλ παραδοσιακής μουσικής του Αργυροκάστρου πραγματοποιήθηκε στο φρούριο του Αργυροκάστρου από τις 10 έως τις 16 Μαΐου, με τη συμμετοχή 1200 χορευτών, μουσικών και πολυφωνιστών από την Αλβανία, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Ελβετία, την Κάτω Ιταλία, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο και τα Σκόπια. Το φεστιβάλ διοργανώθηκε για πρώτη φορά στα Τίρανα το 1949 ως
«Εθνικό φεστιβάλ τραγουδιού, μουσικής & χορού», ενώ από το 1968 μεταφέρθηκε στην πόλη του Αργυροκάστρου (γενέτειρα του Εμβέρ Χότζα).

Η πόλη και το κάστρο της

Το σημερινό Αργυρόκαστρο, γενέτειρα του συγγραφέα Ισμαήλ Κανταρέ, είναι μια πόλη 45. 000 κατοίκων, εμπορικό και οικονομικό κέντρο της νομαρχίας Αργυροκάστρου, κτισμένο σε υψόμετρο 300 μέτρων, δίπλα στην κοιλάδα της Δερόπολης στον ποταμό Δρίνο. Απέχει από τη Λάρισα 270 χλμ., απόσταση την οποία εύκολα θα διανύσετε σε 4 περίπου ώρες με το αυτοκίνητο.
Στο κεντρικότερο σημείο της παλιάς πόλης το οποίο έχει ανακηρυχθεί ως σημαντικό μνημείο πολιτισμού από την UNESCO, υψώνεται το φρούριο της παλιάς πόλης, τα τείχη του οποίου κτίστηκαν από τον 6ο έως τον 12ο αιώνα, ενώ οι τελικές προσθήκες έγιναν στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Αλή Πασά του Τεπελενίου. Το κάστρο διατηρείται σε άριστη κατάσταση, παραμένοντας και σήμερα μεγαλοπρεπές και επιβλητικό με 5 πύργους, έναν πύργο ρολογιού, μία εκκλησία, υδατοπηγές, στάβλους αλόγων, αίθουσες πολεμικού μουσείου κ.α.
Γύρω από τον λόφο του κάστρου απλώνεται η παλιά πόλη με όμορφα πέτρινα σπίτια με στέγες με πλάκες, ωραία πέτρινα καλντερίμια, το παλιό καi το νέο παζάρι και γενικά ένα έντονο βαλκανικό χρώμα. Στον αντίποδα, στην καινούργια πόλη κυριαρχεί το μπετόν.
Αν βρεθείτε στο Αργυρόκαστρο, μην παραλείψετε να επισκεφθείτε τα χωριά της Δερόπολης, τα οποία πλέον αποτελούν τη μοναδική «νησίδα» ελληνόφωνων σε όλη την Αλβανία. Τεριαχάτες, Δερβιτσάνη, Μπουλιαράτες, Γεωργουτσάτες κ.α, βρίσκονται όλα σκαρφαλωμένα στην πλαγιά του βουνού, δίπλα-δίπλα το ένα με το άλλο. Δυστυχώς όμως η σύγχρονη δόμηση έχει αλλοιώσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα τους.

Η διαμονή

Τα καταλύματα της παλιάς πόλης είναι μικρά ξενοδοχεία 15-20 δωματίων και κυρίως μικρές πανσιόν με 4 - 6 δωμάτια, και βασικές ανέσεις, αλλά πεντακάθαρα. Περιμετρικά της πόλης υπάρχουν και μεγαλύτερες μονάδες, χωρίς ωστόσο το παραδοσιακό χρώμα που προσφέρει η διαμονή εντός της παλιάς πόλης. Οι τιμές κυμαίνονται στα 8-12 ευρώ κατά άτομο την ημέρα, συνήθως χωρίς πρωινό, αλλά αυτό είναι το λιγότερο, καθώς στα πανέμορφα παλιακά καφενεία θα γευτείτε νόστιμες χειροποίητες τυρόπιτες και άλλα είδη σπιτικής ζύμης και φυσικά ελληνικό καφέ.
Εξίσου νόστιμες είναι και οι επιλογές για μεσημεριανό ή βραδινό, στις ταβέρνες της περιοχής όπου μπορείτε να γευτείτε και εξαιρετικές τοπικές μπύρες (Korca, Kaon, Tirana ) οι οποίες είναι όλες σε πράσινο μπουκάλι. Το φαγητό είναι φτηνό για τους Έλληνες καθώς στοιχίζει περίπου 4 - 6 ευρώ για πλήρες γεύμα. Το τοπικό νόμισμα είναι το λέκ, με ισοτιμία 140 λέκια = 1 ευρώ, ενώ ελληνικά γνωρίζουν οι περισσότεροι, κάτι που αποδεικνύεται σωτήριο για τις συνεννοήσεις.

Τι είδαμε και ακούσαμε στο Φεστιβάλ

Υπέροχες παραδοσιακές ορχήστρες, εξαιρετικά χορευτικά συγκροτήματα και καταπληκτικά πολυφωνικά γκρουπ, ανέδειξαν μοναδικά τα ηχοχρώματα των Βαλκανίων προτείνοντας παράλληλα ένα νοητό ταξίδι στην ιστορία του κάθε τόπου.
Ο ήχος της Β. Αλβανίας μοιάζει αρκετά με αυτόν του Κοσόβου, με απλά έγχορδα όπως το τσιφτελί (τσίφ= ζεύγος & τελί= τέλι-χορδή), που θυμίζει δίχορδο τζουρά, «λύρες» μονόχορδες με στριφνό ήχο και άγριες ιαχές από τους τραγουδιστές, οι παραδοσιακές φορεσιές των οποίων παραπέμπουν σε πολεμιστές.
Κινούμενοι - μουσικά - προς το Πόγραδετς, ο ήχος μοιάζει με εκείνον των Σκοπίων, με τα χάλκινα να κυριαρχούν. Πιο κάτω, πό Μπεράτι και Ελμπασάν μέχρι Αυλώνα, Δέλβινο, Αργυρόκαστρο, Πρεμετή & Κορυτσά, ο ήχος αλλάζει και οι κομπανίες βγάζουν ήχο, ας τον πούμε «ηπειρώτικο». Έχουμε δηλαδή ξύλινα μουσικά όργανα, κλαρίνο, βιολί, λαούτο, ακορντεόν & ντέφι ή νταιρέ. Στην πραγματικότητα όμως ο ήχος δεν είναι ακριβώς ηπειρώτικος, μόνο ο ρυθμός είναι.
Η μουσική της Κορυτσάς έχει μια φινέτσα, με πολλά οργανικά τραγούδια , καταπληκτικές μελωδίες και πολύ σπουδαίους μουσικούς, όπως ο θρυλικός κλαριντζής Lulushi, που πέθανε πολύ νέος (36 ετών) το 1990 και δυστυχώς δεν πρόλαβε να αφήσει πολλές ηχογραφήσεις. Σφράγισε όμως με το παίξιμο του όλους τους μουσικούς μετά από αυτόν.
Τέλος, η περιοχή της Πρεμετής (μαζί με το Λεσκοβίκι, που υπήρξε φυτώριο μουσικών, όπως ο δικός μας Παρακάλαμος στα Γιάννενα) ξεχωρίζει για τα πολύ όμορφα τραγούδια, τις «πλούσιες» κομπανίες ( με δύο κλαρίνα, δύο βιολιά) πολυφωνική εκτέλεση των τραγουδιών, με σπουδαίες φωνές ( Mentor Xhemali, Suleiman Lame κ.α.) και κορυφαίους μουσικούς, ειδικά στο κλαρίνο (Laver Bariu, Ramzi Lela κ.α.)
Εξαιρετικά ήταν επίσης τα πολύ όμορφα πολυφωνικά συγκροτήματα από το Αργυρόκαστρο, την Χειμάρα, την Δερβιτσιάνη και τη Σελινίτσα, με τον πάρτη, τον κόφτη, τον κλώστη και τους υπόλοιπους που κρατούν το ίσιο.
Στη διάρκεια του φεστιβάλ παρουσιάστηκαν περισσότερα από 50 πολυφωνικά συγκροτήματα, ενώ όπως παρατηρήσαμε το πολυφωνικό τραγούδι στην Αλβανία, είναι ακόμη και σήμερα κάτι βιωματικό και συχνά, μέσα σε ταβέρνες ή σε γλέντια στη διάρκεια της παραμονής μας εκεί, συναντήσαμε παρέες που πιαναν το τραγούδι, ανάμεσα τους και πολλοί νέοι.
Την τελευταία μέρα του φεστιβάλ, έγινε η απονομή των βραβείων και μετά εκτός συναγωνισμού τραγούδησαν οι τέσσερις σπουδαιότερες φωνές της Αλβανίας. Οι πολύ σπουδαίες σοπράνο Valdete Hoxha ( από τη Σκόδρα με καριέρα στις ΗΠΑ) & Merita Halili (από τα Τίρανα, επίσης στις ΗΠΑ), ο Petrit Lulo από το Αργυρόκαστρο, και η πρώτη κυρία Eli Fara. Η συγκεκριμένη εκδρομή (μέσω Τρικάλων-Καλαμπάκας-Ιωαννίνων-Κακαβιάς-Δερόπολης) προτείνεται ανεπιφύλακτα σε όσους αγαπούν την παράδοση της Ελλάδας και των Βαλκανίων και ξέρουν να την εντοπίζουν στις μουσικές, τα ιδιώματα, την αρχιτεκτονική και την κουλτούρα των λαών.

 

Σχετικά Άρθρα

Timeline