Τhe Heritage of Taste: Το φαγητό που μας ενώνει


Μια πρωτοβουλία που εστιάζει στη σχέση άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς, γαστρονομίας και υγείας. 
 
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΒΛΑΧΑΚΗ
 
Είναι το φαγητό ιστορία; Η Κλαίρη Μπακούρα υποστηρίζει πως είναι, επιχειρώντας να χαρτογραφήσει την ιστορία της Θεσσαλικής γαστρονομίας μέσα από  αφηγήσεις, μνήμες και συνταγές. 
Η Κλαίρη Μπακούρα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα. Σπούδασε σκηνογραφία και ενδυματολογία στη Σχολή Καλών Τεχνών του Ναυπλίου και στη συνέχεια ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα στην Αγγλία. Το πρώτο, στο University of Αrts του Λονδίνου με αντικείμενο στις πολιτισμικές σπουδές και το δεύτερο με υποτροφία στο Kingston University και αντικείμενο την επιμέλεια εκθέσεων. 
 
Άνθρωπος δραστήριος, ευφυής και δημιουργικός, κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο εξωτερικό είχε την ευκαιρία να ταξιδέψει, να έρθει σε επαφή με διαφορετικές κουλτούρες και να εργαστεί σε ποικίλα περιβάλλοντα από μουσεία και γκαλερί μέχρι εστιατόρια. 
 
Και μπορεί ο πιο σύντομος δρόμος να είναι η ευθεία, η τεθλασμένη όμως διαδρομή της Κλαίρης Μπακούρα, την οδήγησε να ανακαλύψει το πάθος της σχετικά με την ιστορία, τις παραδόσεις και τη γαστρονομία δίνοντας την αφορμή για το ξεκίνημα ενός φιλόδοξου πρότζεκτ με τίτλο «The Heritage of Taste». Μίας πρωτοβουλίας μέσα από την οποία επιχειρεί τη σύνδεση μνήμης, τόπου και φαγητού καταγράφοντας με τη μέθοδο της προφορικής ιστορίας, αφηγήσεις και αναμνήσεις ηλικιωμένων σε πόλεις και χωριά της Θεσσαλίας.
 
Η Θεσσαλία και ειδικότερα η Λάρισα έχει όλα τα προσόντα και τα εφόδια που χρειάζονται προκειμένου να αναδείξει τη γεύση ως τουριστικό προϊόν και ως αφήγημα, συνδέοντας σε αυτό όλη τη διατροφική της ιστορία και κληρονομιά, από τον Ιπποκράτη μέχρι το Μουσείο Σιτηρών και Αλεύρων.
 
 
Κυρία Μπακούρα, τι είναι το «The Heritage of Taste»; 
Είναι μια ιδέα που ξεκίνησε μέσα από τα ερευνητικά μου ενδιαφέροντα σχετικά με την ανθρωπολογία της διατροφής και της υγείας και τη μελέτη μου σχετικά με τη γαστρονομική και μεταναστευτική ιστορία της Ελληνικής και Ελληνοκυπριακής κοινότητας του Λονδίνου, για την οποία έλαβα χρηματοδότηση από τον Εθνικό Οργανισμό Πολιτιστικής Κληρονομίας της Αγγλίας. Με αυτή ως οδηγό και έχοντας πλέον αναπτύξει έντονο ενδιαφέρον για την εθνογραφική καταγραφή με τη μέθοδο της προφορικής ιστορίας, επέστρεψα στην Ελλάδα όπου ξεκίνησα να σκέφτομαι την ιδέα του «The Heritage of Taste», με στόχο τη μελέτη της πλούσιας γαστρονομικής παράδοσης της Θεσσαλίας ως πολιτιστικού φαινομένου και ταυτόχρονα την ανάδειξη της ως τουριστικό προϊόν. 
 
Ποια είναι η μεθοδολογία που ακολουθείτε; 
Ουσιαστικά συλλέγουμε αφηγήσεις γεύσεων και γιατρικών από ηλικιωμένους προκειμένου στην πορεία να εξάγουμε συμπεράσματα που σχετίζονται με τη διατροφή και την υγεία. Τι έτρωγαν οι παλαιότερες γενιές, πως το μαγείρευαν, από πού προμηθεύονταν την τροφή και πως τη χρησιμοποιούσαν ως πρόληψη και θεραπεία. 
 
Τι συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν μέσα από αυτή τη μελέτη; 
Ακούγοντας και καταγράφοντας -για παράδειγμα- τι έτρωγαν οι άνθρωποι στην περιοχή της Θεσσαλίας στην κατοχή ή πως χρησιμοποιούσαν την τροφή ως μέσο ίασης, μπορούμε να γνωρίσουμε τις πρακτικές του παρελθόντος και συγκριτικά να δούμε πως εξελίχθηκαν οι διατροφικές συνήθειες σε βάθος χρόνου. Τι άλλαξε σε επίπεδο διατροφής αλλά και σε επίπεδο παραγωγής.
 
Ένα ακόμη πολύ ενδιαφέρον στοιχείο που εντοπίζουμε, είναι ο τρόπος με τον οποίο το φαγητό ενώνει διαφορετικές κουλτούρες κάτι που δεν συμβαίνει ενδεχομένως με άλλες μορφές άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς, όπως είναι η γλώσσα ή το ένδυμα. Το φαγητό είναι μια πράξη αγάπης.  
 
Μέχρι σήμερα έχουμε πάρει περισσότερες από 30 συνεντεύξεις, έχουμε επισκεφτεί διάφορα ΚΑΠΗ και εκτός από την τεκμηρίωση παρατηρούμε πως το να ζητήσεις από ηλικιωμένους να σου πουν την ιστορία τους, λειτουργεί και ως μια εξαιρετική τεχνική ενδυνάμωση για τους ίδιους. 
Επιτελείται άρα ένας διπλός σκοπός, καθώς όχι μόνο διασώζεις μαρτυρίες για τη γαστρονομική παράδοση και την ιατρική ιστορία της περιοχής, αλλά ταυτόχρονα, με το να νοιάζεσαι για αυτές, αποδεικνύεις έμπρακτα ότι νοιάζεσαι και για εκείνους που τις εξιστορούν. Το να μοιράζεσαι σημαίνει νοιάζεσαι. 
 
Ποιες ήταν λοιπόν οι διατροφικές συνήθειες στην περιοχή της Θεσσαλίας; 
Κάτι που επιβεβαιώνεται μέσα από τις μαρτυρίες και σε σύγκριση με άλλες αφηγήσεις που έχουμε συλλέξει από την Ήπειρο, τη Μακεδονία και άλλες περιοχές, είναι ότι η Θεσσαλία είχε πραγματικό πλούτο προϊόντων και πολύ έντονο το στοιχείο της αυτάρκειας. Χαρακτηριστική είναι επίσης η αντίληψη των ανθρώπων για τη σύνδεση της διατροφής με την υγεία. Ό,τι δηλαδή καλλιεργείται τοπικά και εποχιακά είναι σίγουρα ανώτερο ποιοτικά και με ευεργετικά οφέλη. Κατά γενική ομολογία η τροφή λειτουργεί και σε επίπεδο αισθητηριακής μνήμης. Φράσεις όπως «μύριζε ωραία, ήταν νόστιμο», μαρτυρούν ότι το φαγητό δεν είναι απλά γεύση, αλλά συναίσθημα. 
 
Αυτές οι αναφορές του παρελθόντος συνδέονται με το σήμερα; 
Απολύτως! Οι συνταγές, ο τρόπος μαγειρέματος, παραμένουν ίδια διαγενεακά. Βλέπουμε δηλαδή ότι μια γυναίκα 86 ετών μαγειρεύει όπως η κόρη της που είναι 60 και κατά πάσα πιθανότητα και η εγγονή της θα ακολουθήσει με τον ίδιο τρόπο, παρά τις όποιες αλλαγές και πειραματισμούς επιφέρουν τα σύγχρονα διατροφικά μοντέλα, τα νέα υλικά και οι γευστικοί πειραματισμοί. Επίσης, στην περιοχή διαχρονικά είναι πολύ έντονη η έννοια του φρέσκου και η εποχικότητα. 
 
Εκτός από την τεκμηρίωση, θεωρείτε πως αυτή η κληρονομία της γεύσης θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως τουριστικό προϊόν σε επίπεδο Θεσσαλίας; 
Η Θεσσαλία και ειδικότερα η Λάρισα έχει όλα τα προσόντα και τα εφόδια που χρειάζονται προκειμένου να αναδείξει τη γεύση ως τουριστικό προϊόν και ως αφήγημα, συνδέοντας σε αυτό όλη τη διατροφική της ιστορία και κληρονομιά, από τον Ιπποκράτη μέχρι το Μουσείο Σιτηρών και Αλεύρων. 
 
Προς αυτή την κατεύθυνση ένας από τους μελλοντικούς στόχους του «The Heritage of Taste» είναι και η δημιουργία ενός Food Hub. Δηλαδή ενός κόμβου, αφιερωμένου στη μελέτη πολιτιστικών πρακτικών με έμφαση στη γαστρονομία, τη θεραπεία και το ευ ζην, που θα συνδυάζει τον πολιτισμό με την επιστήμη, που θα καταγράφει αφηγήσεις γεύσεων και γιατρικών, θα εκθέτει και θα μαγειρεύει, προωθώντας την αυθεντικότητα και τη μοναδικότητα: προϊόντων, ανθρώπων και τόπων. 
 
Tα Food Hub ή αλλιώς «Κόμβοι Τροφίμων» αποτελούν σύγχρονα μοντέλα υποστήριξης και προβολής τοπικών προϊόντων, αναπτύσσοντας συνέργειες και πρωτοβουλίες για τη διαχείριση της διατροφικής πληροφορίας, γνωστοποιώντας στο ευρύ κοινό τη μοναδικότητα των προϊόντων της κάθε περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο η τροφή εκτιμάται για την ιστορία της και απολαμβάνεται ως ξεχωριστή εμπειρία. 
Άποψη μου είναι πως η Λάρισα θα πρέπει να είναι η πρώτη πόλη στην Ελλάδα που θα λειτουργήσει έναν τέτοιο κόμβο, για τον οποίο και άλλες πόλεις φαίνεται ότι δείχνουν ενδιαφέρον.
 
 
 
Το «The Heritage of taste» υποστηρίζεται από το πρόγραμμα start Create Cultural Change το οποίο υλοποιείται μέσω του Ιδρύματος Robert Bosch σε συνεργασία με το Goethe-Institut Θεσσαλονίκης, τη μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα Ομοσπονδιακή Ένωση Κοινωνικοπολιτιστικών Κέντρων, το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση και το Ίδρυμα Μποδοσάκη. 
 
Με την ολοκλήρωση του, το υλικό, οι προφορικές μαρτυρίες και τα συμπεράσματα της μελέτης θα παραχωρηθούν στο Εργαστήρι Προφορικής Ιστορίας του τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο Βόλο, δημιουργώντας το πρώτο αρχείο που εστιάζει στη σχέση άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς, γαστρονομίας και υγείας. 
 
Όπως επισημαίνει η κ. Μπακούρα, εξαιρετικά σημαντική στην υλοποίηση του project ήταν η συμβολή και αμέριστη συμπαράσταση του δήμου Λαρισαίων, της αντιδημαρχίας Πολιτισμού καθώς και της αντιδημαρχίας Κοινωνικής Πολιτικής, του Συλλόγου «Ο Ιπποκράτης στη Λάρισα», του Ιατρικού Συλλόγου Λάρισας καθώς και της διοίκησης του Αστικού ΚΤΕΛ Λάρισας, τους οποίους ευχαριστεί θερμά. 
 
Το οπτικοακουστικό υλικό που συγκεντρώθηκε στη διάρκεια της έρευνας αναμένεται να παρουσιαστεί σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στις 4 Μαΐου στο Μουσείο Σιτηρών και Αλεύρων.

Timeline

Εκδότρια: Δανάη Δημητρακοπούλου

Αρχισυνταξία: Χαρίκλεια Βλαχάκη
Σύνταξη: Παναγιώτα Φούντα
Δημιουργικό: Εύη Αγγελούλη
Επικοινωνία: epiloges@eleftheria.gr
Τηλ.: 2410 660335 
Δημοσιογραφικός Οργανισμός “ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ”

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕΙΤΕ

 Για την προβολή της επιχείρησής σας επικοινωνήστε με το διαφημιστικό τμήμα.

  • Υπεύθυνη: Σταυρούλα Γκρίλλα
  • Διεύθυνση: Παπασταύρου 6, Λάρισα
  • Τηλ.: 2410 564029
  • email: dtp@eleftheria.gr
  • Media Kit

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

SOCIAL MEDIA

Καρφιτσώστε τις Θεσσαλικές επιλογές στο pinterest Ακολουθήστε τις Θεσσαλικές επιλογές στο instagram