Ελένη Αναστασοπούλου: Δεν φροντίσαμε για το μέλλον των παιδιών μας


Ελένη Αναστασοπούλου: Δεν φροντίσαμε για το μέλλον των παιδιών μας φωτογραφία: Αλέξανδρος Ευθυμιόπουλος

Η Περιφερειακή Διευθύντρια Εκπαίδευσης Θεσσαλίας, αγαπά τα παιδιά και τη γραφή, την Αφρική και τους λαϊκούς μύθους. Πιστεύει σε ένα σχολείο με επίκεντρο τον μαθητή και τον εκπαιδευτικό, στην ομαδική δουλεια και στους εμπνευσμένους ανθρώπους. Τη συναντήσαμε ένα ηλιόλουστο πρωινό στο γραφείο της και μιλήσαμε μαζί της, για την εκπαίδευση, την ιστορία και τις ιστορίες της.

Κυρία Αναστασοπούλου, στο βιβλίο σας  «Δυσσάκος», υπάρχει μια στιγμή, όπου ο μικρός Οδυσσεάς – Οδυσσάκος – Δυσσάκος για το χωριό, πηγαίνοντας στην Α΄ δημοτικού συνειδητοποιεί με λύπη, πως το πραγματικό του όνομα είναι Οδυσσέας. Έχοντας τον πατέρα του μακριά και προκειμένου να μην πρέπει να διαχειριστεί μια ακόμη απώλεια, ο δάσκαλος επινοεί μια λεκτική ανορθογραφία και τον μετονομάζει σε Δισάκο, που σύμφωνα με την ετυμολογική ερμηνεία που του αποδίδει, είναι αυτός που γιατρεύει τους πόνους όλου του κόσμου.  Με αφορμή αυτή τη συγκινητική εικόνα που περιγράφετε, θα ήθελα να σας ρωτήσω, τι σημαίνει δάσκαλος;
Δάσκαλος δεν σημαίνει απλά, μαθαίνω γράμματα στο παιδί. Σημαίνει είμαι κοντά του και το βοηθώ. Δεν το καθοδηγώ με την έννοια, του υποδεικνύω τι θα κάνει αλλά το στηρίζω όταν πρέπει, εκεί που πρέπει. Όπως ακριβώς και στο βιβλίο, όπου ο δάσκαλος σε μια προσπάθεια να βοηθήσει το παιδί να σταθεί δυνατό σε μια δύσκολη ψυχολογική στιγμή, σε ένα σκληρό περιβάλλον που δεν δέχεται τη διαφορετικότητα, επινοεί αυτό το τέχνασμα. Και αυτομάτως τα πάντα λύνονται ως δια μαγείας. Τέτοιου είδους δάσκαλοι, υπήρχαν και υπάρχουν, όπως προφανώς υπάρχουν και άλλου είδους. Είναι όμως αυτό που συνηθίζω να λέω, ότι τελικά η παιδεία , ο πολιτισμός, τα γράμματα και πολλά άλλα στη ζωή, είναι υπόθεση εμπνευσμένων ανθρώπων. 


Ξεχωριστή θέση στο βιβλίο σας κατέχει και η γυναίκα.
Η γυναίκα που πρέπει να μοιραστεί σε δεκάδες κομμάτια και ρόλους. Η γυναίκα του χωριού και της πόλης, η σύζυγος, η ερωμένη, η μητέρα, η γιαγιά, ένα όν πολυδιάστατο το οποίο πρέπει συνεχώς να επινοεί, προκειμένου να αντεπεξέλθει στις καταστάσεις που καλείται να αντιμετωπίσει. Αυτό είναι που η λαϊκή σοφία ονομάζει «θηλυκό μυαλό», η διαρκής αναζήτησή στο δρόμο της επιβίωσης.  Κάτι που – από διαφορετική σκοπιά βέβαια- επιβεβαιώνει και η επιστήμη τεκμηριώνοντας τη διαφορετικότητα ανάμεσα στον αντρικό και στο γυναικείο εγκέφαλο. Θεωρώ τις γυναίκες ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία της κοινωνίας και τις θαυμάζω. Όχι βέβαια ότι δεν θαυμάζω τους άντρες, για διαφορετικούς ωστόσο λόγους.


Απ' τον παππού Οδυσσέα, στον εγγονό Δυσσάκο, μέσα από το βιβλίο σας αφηγείστε την ιστορία τριών γενεών, τα λάθη και τα πάθη τους, ιδωμένα μέσα από το ιστορικό και κοινωνικό πρίσμα των τελευταίων 50 χρόνων στην Ελλάδα.  Τι πιστεύετε ότι θα κουβαλά το δισάκι της νέας γενιάς; Θα τους κληροδοτήσουμε απαράλλακτες τις αμαρτίες μας;

Νομίζω πως όχι, όχι πια. Παρά το ό,τι δεν φροντίσαμε για το μέλλον των παιδιών μας και παρά το γεγονός ότι το πλέον πιθανό είναι να τους κληροδοτήσουμε τις αρνητικές συνέπειες των πρακτικών μας- σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο- απόρροια των πολιτικών που ζήσαμε και αν θέλεις στηρίξαμε σε πολλαπλά επίπεδα, ο κόσμος αλλάζει.  Όχι μόνο στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν, τα νέα παιδιά έχουν ανοίξει τα σύνορά τους – και του μυαλού- χαράσσοντας έναν δικό τους, ανεξάρτητο από εμάς, δρόμο.  Σε προσωπικό επίπεδο τώρα, αυτό που θα κουβαλούν  στο δισάκι τους, το κληροδότημα ας το πούμε, θα είναι οι αξίες και οι αρχές που θα έχουν λάβει από την οικογένειά τους.


Από το σχολείο τι θα έχουν πάρει;  

Α, είναι μια μεγάλη ιστορία… Στιγμές θα έλεγα. Είναι κάτι που το έχω βιώσει με τα παιδιά μου, αν και εγώ είχα πολλές περισσότερες τέτοιες καλές στιγμές, από ότι εκείνα. Διότι, δυστυχώς, το σχολείο, έχει χάσει τον παιδευτικό του προσανατολισμό, με την έννοια της παίδευσης του χαρακτήρα. Ειδικά δε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μετατράπηκε σε προεξεταστικό κέντρο και μάλιστα στην πιο κρίσιμη ηλικία. Στην εφηβεία, εκεί που θα έπρεπε να ασχολούμαστε με την ψυχή των παιδιών και να θωρακίζουμε τους εκπαιδευτικούς με παιδαγωγικές γνώσεις και σύγχρονες μεθόδους παιδαγωγικής αντίληψης.
Ως εκ τούτου οι στιγμές που θα πάρει μαζί του, από ένα τέτοιο σχολείο είναι ελάχιστες. Για να μην μιλήσουμε για τις γνώσεις, που και για αυτές βάζω ένα ερωτηματικό, αφού δεν θεωρώ ότι το να βομβαρδίζεις τα παιδιά με πληθώρα πληροφοριών, είναι γνώση.  Νομίζω ότι όλα αυτά, ως άνθρωποι της εκπαίδευσης, οφείλουμε να καθίσουμε και να τα δούμε και ήδη γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια για την ουσιαστική αλλαγή προσανατολισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα.    


Σε τι συνίσταται αυτή η αλλαγή;  

Καταρχάς, τίθεται το ζήτημα της έκτασης της ύλης για το οποίο βρισκόμαστε σε ανοιχτή γραμμή με το υπουργείο Παιδείας και τον ίδιο τον υπουργό, έναν άνθρωπο με ανοιχτά αυτιά στους ανθρώπους της βάσης. Υπάρχει επίσης το θέμα της βαθμοθηρίας και θα σταθώ στη βαθμολογία του δημοτικού. Είναι δυνατόν να βαθμολογούμε μικρά παιδάκια με αριθμούς; Ο αριθμός είναι μια απόλυτη κατάσταση, λες 9, λες 8 και αυτομάτως διαφοροποιείς το παιδί. Και από ψυχολογική σκοπιά επίσης είναι πάρα πολύ σκληρό.
Υπάρχει μια σκέψη για τη διαμόρφωση ενός είδους περιγραφικής αποτίμησης της προσπάθειας τους, όπως επίσης και μια μελλοντική σκέψη να ανεξαρτητοποιηθεί το γυμνάσιο και το λύκειο από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μεγάλη ευαισθητοποίηση υπάρχει και στο ζήτημα της ειδικής αγωγής για το οποίο προσωπικά πιστεύω πως ο τρόπος με τον οποίο φέρεσαι σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη υποστήριξης και φροντίδας είναι δείκτης πολιτισμού. Προς αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε πλέον και για αυτό στηρίζω αυτή την πορεία.   


Πως κάνουμε ένα παιδί να αγαπήσει το βιβλίο, αλλά πολύ περισσότερο το σχολείο;

Το σχολείο είπαμε, για να το αγαπήσει πρέπει να αλλάξει, να γίνει περισσότερο βιωματικό, να ακουμπά στις ανάγκες των παιδιών. Από εκεί και πέρα κλειδί πάντα θα είναι οι εμπνευσμένοι δάσκαλοι και πραγματικά υπάρχουν λαμπρά παραδείγματα, ανθρώπων που κάνουν εξαιρετική δουλειά, όμως αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό. Χρειάζεται συνεχής επιμόρφωση και υποστήριξη.
Σε ό,τι αφορά στο βιβλίο, αυτό είναι κάτι που ξεκινά από την οικογένεια, από τις προσλαμβάνουσες που έχει το παιδί, από την ύπαρξη βιβλιοθήκης στο σπίτι, από το αν οι γονείς του διαβάζουν. Δεν είναι κάτι που γίνεται τυχαία, είναι κάτι που καλλιεργείται. 


Φεύγοντας από αυτή τη θέση, τι θα θέλατε να έχετε πετύχει;

Να έχω συνεργάτες τέτοιους, που ακόμη και όταν φύγω, θα συνεχίσουν στον δρόμο που τους ενέπνευσα. Θα ήθελα επίσης μαζί με τους συνεργάτες μου, να έχουμε διαμορφώσει μια διαφορετική εικόνα της διοίκησης, η οποία δεν είναι ένα πρόσωπο, μια καρέκλα ή εξουσία. Είναι ευθύνη, μια θέση στην οποία μπορεί να απευθυνθεί οποιοσδήποτε και να προσπαθήσει να βρει το δίκιο του, με διαφάνεια και αίσθημα δικαίου.

Σχετικά Άρθρα

Timeline